Vrugu i kërcellit (Phytophthora parasitica).

Simptomatologjia.

 

Shenjat e kësaj sëmundje shfaqen në të gjitha organet e bimës, por në fruta duken simptomat më karakteristike në formë njollash unazore të vendosura në rrathë koncentrikë, të cilat i japin sëmundjes edhe emrin “kalbëzimi zonal”, simptomë kjo që e dallon këtë vrug nga ai i zakonshmi Ph.infestans. Njollat fillojnë nga zona apikale e frutave dhe kanë konsistencë të qulltë me ngjyrë të errët në frutat e avancuar ose gri jeshil në ato të gjelbra. Kur kushtet e mjedisit shoqërohen me lagështi të lartë në organet e prekura  vërehen strukturat frutifikuese të parazitit sporangombajtësit me sporangjet.

Frut i prekur nga vrugu i kercellit.

 

Në rrënjë dhe në zonën e qafës sëmundja shkakton nxirje të organeve të prekura, të cilat më vonë çojnë në kalbëzimin dhe tharjen para kohe të bimës, ndërsa në rastet më pak të dëmshme sëmundja dikton diferencimin e rrënjëve sekondare.

Në kërcell infeksionet paraqiten me anë lezionesh dhe plagësh të errëta, të cilat tentojnë të përhapen në brendësi deri sa të pushtojnë gypat e përçimit, duke sjellë si pasojë thyerjen dhe kalbëzimin e plotë të pjesës mbitokësore. Prekja e bimëve të domates nga ky lloj vrugu mund të fillojë që në moshat e vogla të fidanëve në shtretër, moment ky që e dallon këtë të dytin nga vrugu i zakonshëm, i cili prek zakonisht nga koha e gonxhim-lulëzimit dhe deri në pjekjen e frutave.

Kercell i prekur nga vrugu i kercellit.

 

Biologjia dhe epidemiologjia.

Përveç Ph.parasitica, e cila përfaqëson shkaktarin më të zakonshëm të vrugut të kërcellit në solanore  simptoma të ngjashme mund të shkaktojnë edhe specie të tjera si Ph.capsici, Ph.criptogea e të tjera. Në të gjitha rastet flitet për fikomicete të pranishëm në tokë, të cilat mund të mbijetojnë edhe 5-6 vjet falë strukturave të qëndrueshme si klamidosporet dhe oosporet. Këto organe të qëndrueshme u japin shkas infeksioneve të reja në bimë, të cilat vërehen kur lagështia është shumë e lartë dhe temperaturat përfshihen në intervalin 17-27ºC. Mbi këto nivele sëmundja frenohet, ndërsa në 34ºC ajo ndërpritet plotësisht. Periudha e inkubacionit është e shkurtër kur realizohen kushte të përshtatshme termo-hidrike dhe nuk zgjat më tepër se 5 ditë.

Kontrolli i sëmundjes.

Kufizimi i ujitjeve në formë shiu, eliminimi i pellgjeve me ujëra të ndenjura dhe favorizimi i ajrosjes e ndriçimit janë masa të domosdoshme, sidomos kur kemi të bëjmë me mbjellje në serra.

Përgatisni tokën në formën e vllajave të ngritura dhe mos lejoni që frutat të takojnë në tokë.

Për luftimin e sëmundjes mund të aplikohen gjithashtu trajtime kimike të ngjashme me ato të vrugut të zakonshëm.