dscn1611 kast-demt_-frut-ftohte aphidoletesaphidimyzaadult fungi-alternaria witefly-colony phytoseiulus-persimilis aphidius-colemani physiological-burnd-heads kast-deform-frutave jonathan
fotografite

Prodhimi i fidanëve të shartuar të agrumeve.

 

Koha e shartimit.

  •  Shartimi i agrumeve bëhet  në vjeshtë dhe në pranverë.  Në këtë kohë, filizat e nënshartesës duhet të kenë trashësinë 7-10 mm (sa trashësia e një lapsi) dhe rritje uniforme. 2-3 javë përpara shartimit bëhet  pastrim i filizit në lartësinë deri 15 cm nga toka.
  • Kur filizat përgatiten në mënyrë tradicionale, shartimi bëhet në muajin Prill – Maj, kurse në rastet e prodhimit në serra, shartimet bëhen kryesisht në muajin   Gusht – Shtator, ndonëse ekziston mundësia që ato të bëhen thuajse në çdo periudhë të vitit. 
  • Përpara shartimit, nënshartesat ujiten disa herë, në mënyrë të njëpasnjëshme, në  mënyrë që të sigurohet turgimi  (ngopja e plotë me ujë) i qelizave dhe lëvorja të shqitet me lehtësi. E njëjta vëmendje i kushtohet edhe mbishartesave. Ato punohen, plehërohen dh trajtohen sistematikisht për mbrojtjen nga sëmundjet dhe dëmtuesit. Dy –tre  javë përpara fillimit të shartimit bëhen ujitje  të vazhdueshme dhe të bollshme për të ruajtur gjelbërimin dhe favorizuar ndarjen me lehtësi të lëkurës gjatë nxjerrjes së sythit.

 

Përzgjedhja dhe përkujdesja për kalemat e mbishartesave.

  •  Bimët mëmë të certifikuara mbahen në tenda të hijezuara në vazo të mëdha plastike me volum 0.15 m3 ose 60 – 80 kg.
  • Rreth 10 ditë përpara shartimit, prej tyre merren kalemat për shartim, të cilëve u priten gjethet, majat e papjekura dhe pak nga pjesa e bazës së lastarit.
  • Material i përgatitur në këtë mënyrë futet në qeska të ngushta polietileni së bashku me një etiketë ku shkruhet emri i kultivarit dhe data e marrjes. Qeskave u mbyllet gryka me lidhëse llastiku dhe vendosen në frigorifer në temperaturë 7°C.
  • Pas 10 ditësh materialet nxirren nga qeskat, u largohen bishtat e rrëzuar, copat e infektuara eliminohen, kurse të tjerat zhyten në tretësira fungicidesh dhe pasi thahen në hije, rifuten përsëri në qeska polietileni dhe rivendosen në frigoriferë, ku ruhen për 1 vit në temperaturë deri 7 °C.

 

Teknikat e shartimit të agrumeve.

 Një nga mënyrat më të lehta dhe më të aplikuara për shartimin e agrumeve është shartimi në formën e germës “T”. Procedura e kryerjes shartimit është si më poshtë:

  • Mbi nënshartesë, në lartësinë  mbi 12 cm nga toka përzgjidhet një hapësirë e pastër për të bërë shartimin në trajtë  e germës T. Operacioni fillon duke bërë së pari prerjen e kokës së T. Më pas bëhet prerja gjatësore, jo më shumë se 3 cm. Për të realizuar operacionin filizi  mbahet  me dorën e majtë, ndërsa  prerjen me dorën e djathtë me brisk të mprehur mire dhe me kujdes që të mos dëmtohet ksilema.
  • Pas kësaj puna vazhdon me nxjerrjen e sythit nga kalemat e përzgjedhur për mbishartesë. Kalemi mbahet me dorën e majtë, me majën në të kundërt të gishtit tregues dhe i mbështetur mirë mbi të dhe gishtin e madh.
  • Me briskun e shartimit 1.5 cm poshtë bazës së sythit bëjmë prerjen duke e tërhequr briskun pak më thellë pikërisht në vendin ku sythi  vendoset mbi kalem  duke marrë së bashku me të edhe pak dru. Operacioni përfundon 1.5 cm në anën tjetër të sythit.
  • Pas kësaj me anën e pasme të briskut hapen dy anët e T, futet sythi me kujdes dhe puthiten duke mbyllur mirë çarjen e hapur. Lidhja behet me kujdes me rrafje lini ose plastike, duke filluar nga poshtë  sythit të shartuar,  lart në trajtë spirale dhe duke lënë të lirë vetëm sythin. Menjëherë pas shartimit behet prerja e majës së nënshartesës.
  • Pas 2 -3 javësh bëhet verifikimi i zënieve. Në rastet kur përdorim rrafje lini doemos bëhet prerja e saj me brisk dhe lirimi i pjesës se izoluar me rrafje.  Kur përdoren shirita plastikë ky efekt realizohet nën veprimin e kallusit dhe rritjes së sythit.
  • Pas verifikimit të zënieve bëhet përthyerja e nënshartesës dhe më vonë, me fillimin e vegjetacionit te sythit të ri, bëhet prerja 10 cm mbi pikën e shartimit. Cepi prej 10 cm pastrohet vazhdimisht nga filizat e egër, ndërsa filizi i ri fillimisht shumë  delikat, lidhet  pas tij në trajtë fjongo ose të numrit 8–të.

 

Paraqitje skematike e procedures se shartimit ne agrume.

 

Shërbimet pas shartimit.

Gjatë kohës së qëndrimit të filizave të shartuar në fushë ose serrat e aklimatizimit i kushtohet vëmendje maksimale mbrojtjes së bimëve nga semundjet dhe dëmtuesit. Shërbime të tjera të shumë të rëndësishme janë gjithashtu:

  •  Pastrimi i vazhdueshëm i nënshartesës nga gjembat dhe lastarët e egër.
  • Ujitjet e vazhdueshme dhe pastrimi i barërave të këqija.
  • Plehërimet gjethore me plehra kristalorë,  2 herë në muaj në dozë 150 gr/ 100 litra ujë dhe plehërimet  e zakonshme me plehra kimikë kompleks, deri në muajin Gusht (3-5 gr/pleh fidan).  
  • Vendosja e kallamave 1.2 ml të gjatë, drejtimi, pastrimi dhe lidhja e filizave të  rinj mbi kallama, jo më pak se tre herë.
  • Pastrimi total në lartësinë  0 -50 cm dhe formatimi i trungut të ri të fidanit.
  • Përzgjedhja dhe orientimi i lastarëve që do të formojnë degët e para skeletore të bimëve të reja.
  • Standardi i fidanit të mandarinës parashikon një gjatësi 1.5 m, 3 – 4 lastar mbi 30 cm dhe trashësi të nënshartesës 2.5 – 3 cm.  Fidanët e prodhuar në mënyrë tradicionale i arrijnë këta tregues  për 2.5 -2.8 muaj, kurse fidanët e prodhuar në serra me parametra klimatikë të kontrolluar për  1.5 – 1.8 vjet.

nuk ka komente.